Rodziny zastępcze

Rodzina zastępcza  to taka rodzina, która zapewnia opiekę i wychowanie dziecku pozbawionemu całkowicie lub częściowo opieki rodzicielskiej.

Szczegółowe wymagania wobec kandydatów do pełnienia funkcji rodziny zastępczej określa ustawa z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009r. Nr 175, poz.1362 z późn. zm.) w art. 73 ust. 1, w myśl którego pełnienie funkcji rodziny zastępczej może być powierzone małżonkom, lub osobie samotnej niepozostającej w związku małżeńskim, jeżeli osoby te spełniają następujące warunki:

1)     dają rękojmię należytego wykonywania zadań rodziny zastępczej,
2)     mają stałe miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,
3)     korzystają z pełni praw cywilnych i obywatelskich,
4)     nie są lub nie były pozbawione władzy rodzicielskiej, nie są ograniczone we władzy rodzicielskiej ani też władza rodzicielska nie została im zawieszona,
5)     wywiązują się z obowiązku łożenia na utrzymanie osoby najbliższej lub innej osoby, gdy ciąży na nich taki obowiązek z mocy prawa lub orzeczenia sądu,
6)     nie są chore na chorobę uniemożliwiającą właściwą opiekę nad dzieckiem, co zostało stwierdzone zaświadczeniem lekarskim,
7)     mają odpowiednie warunki mieszkaniowe oraz stałe źródło utrzymania,
8)      uzyskały pozytywną opinię ośrodka pomocy społecznej właściwego ze względu na miejsce zamieszkania.

Wymagania dodatkowe:
1)     uzyskanie pozytywnej opinii ośrodka pomocy społecznej właściwego ze względu na miejsce zamieszkania kandydata do pełnienia funkcji rodziny zastępczej, wydanej na podstawie rodzinnego wywiadu środowiskowego,
2)     odbycia szkolenia oraz uzyskania zaświadczenia kwalifikacyjnego.

Rodzina zastępcza zapewnia dziecku warunki rozwoju i wychowania odpowiednie do jego stanu zdrowia i poziomu rozwoju, w tym:
- odpowiednie warunki bytowe,
- możliwości rozwoju fizycznego, psychicznego i społecznego,
- możliwości zapewnienia indywidualnych potrzeb dziecka,
- możliwości właściwej edukacji i rozwoju zainteresowań,
- odpowiednie warunki do wypoczynku i organizacji czasu wolnego.

 

Rodziny zastępcze dzielą się na:
1)     spokrewnione z dzieckiem,
2)     niespokrewnione z dzieckiem,
3)     zawodowe niespokrewnione z dzieckiem:
a)     wielodzietne,
b)     specjalistyczne,
c)     o charakterze pogotowia rodzinnego.

Rodziny spokrewnione to takie, w których opiekę i wychowanie nad dzieckiem przejmują członkowie rodziny dziecka: dziadkowie, wujostwo, rodzeństwo.

Rodziny niespokrewnione to rodziny, które z punktu widzenia prawa są obce dla dziecka.

Rodziny zastępcze zawodowe:

- wielodzietne, to te rodziny, w których umieszcza się w tym samym czasie nie mniej niż troje i nie więcej niż sześcioro dzieci, w razie konieczności umieszczenia w rodzinie licznego rodzeństwa określona powyżej liczba może się zwiększyć;
- specjalistyczne-w tych rodzinach umieszcza się dzieci niedostosowane społecznie albo dzieci z różnymi dysfunkcjami lub problemami zdrowotnymi wymagającymi szczególnej opieki i pielęgnacji; w tym samym czasie w tego typu rodzinie może przebywać więcej niż troje dzieci;
- o charakterze pogotowia rodzinnego- w takiej rodzinie umieszcza się nie więcej niż troje dzieci na pobyt okresowy do czasu unormowania sytuacji życiowej dziecka, nie dłużej niż na 12 miesięcy; w szczególnie uzasadnionych przypadkach pobyt dziecka może być przedłużony, jednak nie więcej niż o kolejne 3 miesiące; rodzina ta nie może odmówić przyjęcia dziecka w wieku do 10 lat, jeżeli zostało doprowadzone przez policję – w tej sytuacji dziecko przebywa w tej rodzinie do czasu wydania orzeczenia przez sąd opiekuńczy.

Zawodową, niespokrewnioną z dzieckiem rodziną zastępczą nie mogą być osoby całkowicie niezdolne do pracy. Nie można łączyć pełnienia funkcji rodziny zastępczej z kierowaniem placówką rodzinną, a także nie można łączyć pełnienia różnych funkcji rodziny zastępczej. Z wyjątkiem pełnienia funkcji rodziny niespokrewnionej z dzieckiem i zawodowej niespokrewnionej z dzieckiem, które nie wyklucza pełnienia funkcji rodziny zastępczej spokrewnionej z dzieckiem.

Umieszczenie dziecka w rodzinie zastępczej

Dziecko może być umieszczone w rodzinie zastępczej w dwojaki sposób. Najczęściej i co do zasady, umieszczenie to następuje na podstawie orzeczenia sądu. W takiej sytuacji kandydaci na rodziców zastępczych składają do sądu opiekuńczego (sąd rejonowy wydział rodzinny i nieletnich) wniosek o ustanowienie ich rodziną zastępczą dla konkretnego dziecka lub zgłaszają swoją gotowość do pełnienia funkcji rodziny zastępczej bez wskazywania konkretnego dziecka. Jednakże w przypadku pilnej konieczności zapewnienia dziecku opieki zastępczej umieszczenie dziecka w rodzinie zastępczej jest możliwe na wniosek lub za zgodą rodziców dziecka, na podstawie umowy cywilnoprawnej zawartej między rodziną zastępczą a starostą właściwym ze względu na miejsce zamieszkania tej rodziny. W takiej sytuacji starosta ma obowiązek niezwłocznego zawiadomienia sądu. Z dniem uprawomocnienia się orzeczenia sądu regulującego sytuację dziecka umowa, o której mowa powyżej wygasa.

Rodzice zastępczy mają w szczególności prawo do:

  • dochodzenia świadczeń przeznaczonych na zaspokajanie potrzeb związanych z utrzymaniem dziecka, w tym m.in.: alimentów, renty rodzinnej czy zasiłku pielęgnacyjnego, z zastrzeżeniem jednak, że prawo to przysługuje tylko tym rodzinom, w których dziecko zostało umieszczone na mocy orzeczenia sądu opiekuńczego,
  • uzyskania, w powiatowym centrum pomocy rodzinie, szczegółowych informacji o przyjmowanym dziecku i jego sytuacji rodzinnej, informacji o specyficznych potrzebach dziecka, w tym o orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego czy udziału w zajęciach rewalidacyjno – wychowawczych oraz o konieczności objęcia dziecka pomocą profilaktyczno – wychowawczą lub resocjalizacyjną,
  • kontaktu z dzieckiem przed umieszczeniem go w tej rodzinie, jeżeli istnieje taka potrzeba,
  • wsparcia ze strony powiatowego centrum pomocy rodzinie w rozwiązywaniu zgłaszanych przez tę rodzinę problemów,
  • wynagrodzenia, które przysługuje tylko rodzinom zastępczym zawodowym niespokrewnionym z dzieckiem; zawodowa rodzina wielodzietna i specjalistyczna otrzymuje wynagrodzenie z tytułu świadczonej opieki i wychowania, a rodzina zawodowa o charakterze pogotowia rodzinnego otrzymuje wynagrodzenie z tytułu pozostawania w gotowości przyjęcia dziecka lub z tytułu świadczonej opieki i wychowania; wynagrodzenie dla rodzin zawodowych wypłacane jest na podstawie umowy zawieranej pomiędzy tą rodziną a starostą (umowy cywilnoprawnej),  jeżeli umowę zawierają małżonkowie, wynagrodzenie przysługuje tylko jednemu z nich,
  • miesięcznej pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania każdego umieszczonego w niej dziecka.

Pomoc finansowa dla rodziny zastępczej

Wysokość tej pomocy  ustalana jest od podstawy, która od dnia  1 października 2009r. wynosi – 1647 zł i jest uzależniona od wieku, stanu zdrowia i niedostosowania społecznego dziecka, jeżeli wykazuje ono przejawy demoralizacji, w rozumieniu przepisów o postępowaniu w sprawach nieletnich.

Pomoc ta  może miesięcznie wynosić:
1)     40% podstawy, pomniejszonej o kwotę odpowiadającą 50% dochodu dziecka, nie mniej jednak niż 10% tej kwoty;
2)     60% podstawy, pomniejszonej o kwotę odpowiadającą 50% dochodu dziecka,  nie mniej jednak niż 20% tej kwoty, w przypadku dziecka:
- w wieku do ukończenia 7. roku życia;
- w wieku powyżej 7. roku życia do ukończenia 18. roku życia, posiadającego orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności;
- w wieku powyżej 7. roku życia do ukończenia 18. roku życia, umieszczonego w rodzinie zastępczej na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1982r. o postępowaniu w sprawach nieletnich (Dz. U. z 2010r. Nr 33, poz. 178);
3) 80% podstawy, pomniejszonej o kwotę odpowiadającą 50% dochodu dziecka,  nie mniej jednak niż 20% tej kwoty, w przypadku dziecka:
- w wieku do ukończenia 7. roku życia, posiadającego orzeczenie
o niepełnosprawności;
- w wieku powyżej 7. roku życia do ukończenia 18. roku życia, posiadającego orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności i umieszczonego w rodzinie zastępczej na podstawie ustawy z dnia 26 października 1982r. o postępowaniu w sprawach nieletnich.

Niespokrewniona z dzieckiem rodzina zastępcza otrzymuje dodatkowo na każde umieszczone w niej dziecko kwotę odpowiadającą 10% podstawy z tytułu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem i jego wychowania.

Ponadto, w świetle obowiązujących przepisów zawartych w ustawie o pomocy społecznej, rodziny te w miarę istniejących potrzeb mogą uzyskać jednorazowe świadczenie pieniężne na pokrycie niezbędnych wydatków związanych z potrzebami przyjmowanego do rodziny dziecka, bądź też dodatkową pomoc w formie jednorazowego, okresowego świadczenia pieniężnego lub rzeczowego na pokrycie skutków zdarzenia losowego.

Obecnie obwiązującym aktem wykonawczym do ustawy o pomocy społecznej, dotyczącym szczegółowych zasad funkcjonowania rodzin zastępczych jest rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 4 czerwca 2010r.w sprawie rodzin zastępczych.

Pomoc pieniężną na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka przyznaje się za okres pobytu dziecka:

  • w rodzinie zastępczej spokrewnionej z dzieckiem, rodzinie zastępczej niespokrewnionej z dzieckiem oraz zawodowej niespokrewnionej z dzieckiem wielodzietnej i specjalistycznej rodzinie zastępczej, począwszy od dnia ustanowienia rodziny zastępczej,
  • w zawodowej niespokrewnionej z dzieckiem rodzinie zastępczej o charakterze pogotowia rodzinnego, począwszy od dnia, w którym dziecko zostało faktycznie umieszczone w tej rodzinie
    - nie wcześniej jednak niż od miesiąca złożenia wniosku.

    Rodzina zastępcza może zrezygnować z przysługującej jej pomocy pieniężnej.

    W razie niemożności sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem z powodów zdrowotnych lub losowych lub, gdy dziecko okresowo przebywa w sanatorium, szpitalu, domu pomocy społecznej, specjalnym ośrodku szkolno- wychowawczym, młodzieżowym ośrodku wychowawczym lub w innej placówce zapewniającej opiekę i wychowanie uczniów w okresie pobierania nauki poza miejscem stałego zamieszkania, rodzina zastępcza otrzymuje pomoc pieniężną w wysokości:

    1)  20% ustalonej pomocy pieniężnej- w okresie pobytu dziecka w domu pomocy społecznej;
    2) 20% ustalonej pomocy pieniężnej- w okresie pobytu dziecka w specjalnym ośrodku szkolno- wychowawczym lub w młodzieżowym ośrodku wychowawczym w przypadku, gdy rodzina zastępcza nie ponosi kosztów pobytu dziecka w ośrodku.
    Rodzinie zastępczej, która sprawowała funkcję rodziny zastępczej, przysługuje pomoc pieniężna również po osiągnięciu przez dziecko pełnoletności, jeżeli nadal przebywa w tej rodzinie, do czasu ukończenia szkoły, w której rozpoczął on naukę przed osiągnięciem pełnoletności. W przypadku stwierdzenia ustania przyczyny umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej centrum pomocy informuje sąd opiekuńczy o możliwości powrotu dziecka do rodziny naturalnej.

     

    Rodziny zastępcze uczestniczą w szkoleniu organizowanym przez powiatowe centrum pomocy rodzinie lub, na jego zlecenie, przez ośrodek adopcyjno – opiekuńczy lub inny podmiot.
    Szkolenie spokrewnionych rodzin zastępczych prowadzi się według indywidualnego planu szkolenia, w zależności od potrzeb rodziny.
    Szkolenie niespokrewnionych z dzieckiem rodzin zastępczych, oraz zawodowych, niespokrewnionych z dzieckiem rodzin zastępczych prowadzi się według programów szkolenia zatwierdzonych przez ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego. Zakres programu szkolenia dla niespokrewnionych z dzieckiem, zawodowych rodzin zastępczych uwzględnia specyfikę zadań opieki i wychowania stojących przed tymi rodzinami.

    Szkolenie dla kandydatów:

    • Szkolenia kandydatów na rodzinę zastępczą odbywają się zgodnie z zatwierdzonymi przez Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej programami szkoleń, których celem jest zapoznanie kandydatów  z zasadami funkcjonowania rodzin zastępczych, typowymi problemami związanymi z opieką zastępczą czy sposobami radzenia sobie
      z nimi.

    • Szkolenie  przygotowuje kandydatów do sprawowania opieki i wychowania dzieci, zaspokojenia ich potrzeb rozwojowych i kompensacji opóźnień, wspierania więzi dziecka z rodziną naturalną, zapewnienia dziecku nawiązania bezpiecznych, pozytywnych i trwałych więzi.
    • Szkolenie obejmuje elementy prawa rodzinnego, w zakresie praw dziecka, wybrane elementy pedagogiki, psychologii rozwojowej i wychowawczej, wiedzę i umiejętności rozpoznania i oceny sytuacji rodzinnej dziecka, podstawową wiedzę o uzależnieniach oraz informacje o zadaniach i kompetencjach centrum pomocy rodzinie.
    • Szkolenie odbywa się metodą warsztatową i trwa nie krócej niż trzy miesiące.
    • Po ukończeniu szkolenia i przejściu badań psychologicznych Kandydaci pozytywnie ocenieni przez zespół szkolący otrzymują zaświadczenie kwalifikacyjne, które wraz odpowiednią z dokumentacją jest przekazywane do Ośrodka Adopcyjno-Opiekuńczego.
      Szkolenie prowadzone jest w Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie w Ostrowcu Św. przez jego 2 pracowników.

      Obejmuje cykl 12 spotkań .

      Szkolenie jest czasem na zastanowienie się, czy chcesz zostać rodzicem zastępczym

      Ukończenie szkolenia nie zobowiązuje do pełnienia funkcji rodziny zastępczej.

Dodaj komentarz